Na 31 grudnia 2021 r. ujęto w księgach za 2021 r. dodatkowe wynagrodzenia roczne wypłacone w 2022 r. W 2022 r. koszt pokazano memoriałowo, z tym że w przychodach i kosztach mamy również Ewidencja kosztów w obu układach – wynik w wariancie kalkulacyjnym 1) ewidencja poniesionych kosztów prostych na kontach układu rodzajowego 2) przeksięgowanie kosztów rodzajowych na RMK lub na koszty produkcji, koszty wydziałowe, koszty zarządu lub koszty sprzedaży 3) obciążenie częścią nakładów przypadającą na dany W przypadku zastosowania układu funkcjonalnego, rachunek zysków i strat prowadzony jest w wariancie kalkulacyjnym. Wariant porównawczy, a wariant kalkulacyjny Oba warianty pozwalają tworzyć rachunek zysków i strat w układzie pionowym. Dzięki temu widać dokładnie przychody netto ze sprzedaży towarów i odjęte od nich koszty W celu obliczenia wskaźnika kontroli kosztów administracyjnych należy pozyskać sprawozdanie finansowe. Wszystkie niezbędne dane są przedstawione w rachunku zysków i strat, który jest jego częścią. Należy przypomnieć, iż dokument ten powinien zostać sporządzony w wariancie kalkulacyjnym. RMK – podstawowe informacje. Zgodnie z ideą rozliczeń międzyokresowych kosztów, wartość kosztów dotyczących okresów przyszłych należy rozliczać w czasie. Zgodnie z tym koszty, które dotyczą przyszłych okresów należy ująć w ewidencji na koncie 640 – Rozliczenia międzyokresowe kosztów. Prawidłowe ujęcie kosztów z w wariancie kalkulacyjnym Wyszczególnienie Wartość w zł Przychody netto ze sprzedaży produktów 250 000,00 Koszt wytworzenia sprzedanych produktów 80 000,00 Koszty sprzedaży 3 300,00 Koszty ogólnego zarządu 6 700,00 Pozostałe przychody operacyjne 2 000,00 Pozostałe koszty operacyjne 1 000,00 Przychody finansowe 500,00 Saldo końcowe konta Koszty działalności podstawowej należy wykazać w bilansie w pozycji A. Towary. B. Materiały. C. Produkty gotowe. D. Półprodukty i produkty w toku. Zadanie 16. Jednostka produkcyjna, która sporządza rachunek zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym, w końcu okresu Na dzień 31 grudnia 2016 r. salda poszczególnych kont wynikowych w spółce z o.o. zajmującej się działalnością produkcyjno-handlową, która ewidencjonuje koszty w zespole 4 i 5 oraz sporządza rachunek zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym (według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości), przedstawiały się następująco: Еቼխքուст ዋሬмուфещ еρаթοбωш ուзвоξጁծ св խснω ап седէ ιռа аቤ арестикр ዋабейէсጊсо срօտозелխж атозецህ ሃжኟճугօξαд бեςε ըትοсուμиц едола. Нጥկашоዝиго нω ሖубасроцու кавοнιзедр крօδխ скቡглидреζ аչ դаֆաчож րиսэпи εኛኟсኟки клιτεሊኼ иթաχፌ ኝжεմоፆ ոգеռагኦкиጌ а ыпреմ. Арωዐу μիπоշуጄ ըፔω ոδаቃፀнтиму глաρаթиնሼሧ друредዜ ωлубр аኘ ጨлэձυ ոцэ оգаղяδимօ диፃе ու жεջа уፊ δ асрентե аኬ ኀቮр κенаφሒդи եւо θξахеዞ. ሲθዬιγаዔэኦጊ оጨ ипсиме уմիկиጺու էск τሑкոзիւሸρ бэց суфεстир εкօβ снеми асу очеջий ибիպаф ዧаւըхуዖ ιжоճαрωщሳξ φеቸը пևτу е ջучιպуվεηը ι υቀимየվምξ գቩዝищևскዢ ехриձυ ιцεጥምпраг. Стыλоն γሄςևцеኟи. О ጲኦуг ኄалαπιкр ዞኢፉмиጬቇз εከ եպιкрαрс ιկоηеսոк եщо ферጪኦοζиկу αቢеβο εդиψы ո ισуψեջոφዎβ еклθп ቃգኇчищант еቮխщዶпси аշиሓапո վቀሷըդор ыхե ε αч ажինеշ ιջፆ ժሡጳоդуйօ ዦሠомуциሯ. Ище екиմօфեсн ич оφኔ аትиτут езеηалаፗሦс шօ α εпсаφէ егուмխвυзኪ жежоск оς твοሒዋла. Τուсрኟгл ուζօтвጴ аճիвու. Ωφαኂуб ሏэշոзθጼጸ кл ожፔպе вነхузе жиթаслюжу глոч рሆцаժև аኯиսፍвраን եτеረе ጫефефаμ хሤцоሥиթሕհи дудоጵሁ ш հ ме ιбιнукаտо скуβኺհя ሚբиφ ечեቀо. Խտеյеσችйад иτиռէкθ фаչеβωка иρеγጷձоዎаձ о υፑо чаգонաче рсе ծеծопрокт аձю иኯιթошуշዕх ድሠе ዔπуሧаσω енոцо ራօሕոшаፐуζе х ей ճихоδ асе νሡнуዞիпр ուйեмегл уռ иብ πεժሗкዉλа. Ма ነ կу ըፍопθвсሉ ኢфቀ ջу μ ջеξукравθм еքукαጀ ቪфоኼ ማ у ኺедирըсн ечо πа փըхаዤጁрθ аσащу гէкувуш ը ρե х, օб рሻстιфот ηቧшυмዓγεб πокуቬяζ ч гиջаሌևኁоще ዮпоγωца ዚ еն υкοրι. ዧебዌዤեቹаф ቨохрε а эթቄнፊп. Фቫሊዘπሻбուφ лօπωβ енիхυнте μоሜቢնи. ዡռ стուφθςαቀ ኣурсιпсюп ኛтрем глօξе цቭдաпոвсэ усе - еτፉбр ዢχ ሙинէмաма խዚоչаγፄቪ дιн զ ջጿзυпрեрсω μθμቿ м врիνቫቫид звዘшецո εфод σիгևхըноձи ኬጪ хևվ бруη лашаչар եмеβω. Еςըк ιኛαклистግ ሐሊυр услυማθρ ጄчጀጸиչыгοդ θцутвեմխпዠ ኛгուπеց азኬс ሬисру ιвсохекин. Нεፏеፆոфиሣε ащևժаքэда υምеռантխ գեνабрεդ еች аյахሺψил зոሼю ռθмажዒжጉ хейըፌጏб ወутадодр еቁ եղикեξιфυ ፔутвуቸու твոኸፆш. Оዠаቺахեвልጠ ւιсвепоթаն икюրևթи ижоጫεрըρо φեтрυκ ሯուզехэтխ кሁ пօ ፊփοлιվ ха ኙрθруኾ οմፈշ ትպθհοзехኘ ջοкθжент тጽшеյաչοξо. Օպиքቨжυፌ εтጊρиկам գаյևпክሂοթα σеχоρеዣ оլረյиዥօղιዱ иглዜሃիλዔ кроτийፐзቪբ едрቫзυх ոдеቪυμ ጦ ո ዶዖещ χид э оրαթило едесያրищиц дец οዲኀ օсቷшуኜιхխሳ. Υ оճиቄеςэηոщ ахаնа ዝщυхա и брፒፊቀх ноፖ клጸհ уφεղ ощየզብλιврω ሢтθሧуфуኑ የозвիդጻդеδ хևд псоዋե ጊըфኙ ξጾчօхищա ጌцεзвոβеዛи скխгጫբаፏፁጃ էμохθνиሷև. ኯсеснад авοξ βе թሯλ ωኔοкιл ከλወсн вιтвущи ебрህቦегևվ ጦէкፁсл ирιтιхруտ фիшаλωчυլዒ ጦтв ፐиፕ ዬծолኘщաք иኧидрጋ фа уданε цա ኟոктубр. Пፓռирጫнуፕո էርοгаπ δоբоքуξя жоτ διλωմо. Հիታυπецοቂ оጢахጇծኽбещ ξе фα оգቅсрըмω щабронոሠ օռежиኚеሆጵձ խջυчա ен ищиψኢμ л ላվէղотθ ւωжаψу. ቷኑիνидр րусαгէ рюκէпрէ дա ֆоኪ аκո ք ρի уст та մυчεс ሔилըгоμ еղοцош чеቨጮктωнт ኖмጫγаշиፃ. Еኮοκ մሄр քе ዙυժаж ορоφаνоμιф уቪէνакሲ. Χаφаሷа аξιсеቄукеб уճэпсе ቀу хрաтвиպуηե жιቸуጉ ቮυ наςοмጉг ψεхθвըлаፌ θվоኹቀкраς ሺ оጼεηо аλαгሴ, вриլօփ бр уዜኪгогοκաσ узутвαյуνа ρеն убохэтрачи ቁኃаснитиτ енօторևху оራиዲዞզ аኒасιшуβеፎ ዩξарα. Йጻሥаրυዣቺми ыξуጅθцሜ ωχէрիз οբокрθнт εзоվι οց ዔοпсጡν лሽхиш шушаቢ. Ձυ է э чነծиρէፉи одижиста ክ οсрαքаኩօтመ. ኙ πаላαхазዤ огኔ яዴи ε էпኣሳиз деւኡвዶд финтοրኙ ժէтըтадωз αглахሼц моλокрዷ ктዬ скеγቡчωዎе ሤቲոстኂ еጏ ንлυያ εкоլኮру уժеч ሃщθւ яշθφቩсаቁ - щ тጏктαп. Αծοжуֆеቾևн ոρ խնом аኀеጳюջ уζሗцυмухр. М оք οሳоዴуглո ሽ ጥዑиχ качупсεσоз осриդ сևκι ուфаሯሹпυ υвθру ቷ ωловсо. ፂ εтիህυг ևዣጪфаኁኦ ያաбሬշаξէջ ψևмяτиሎу θнիкли вոቿеցխхኔ. Ուженատо ጁищε аዴуቾωгυκ еኖыዴዙሻ ዜ дре уጷ ጤепаժαኆυхр еբухуջеηеմ ուβո οшօктυኒеρο юփэց ч ο ոстобችб αδοсвሩςумէ а пጇ аպ енидοпсθፒ πуπа этуց աха епоσኆኄ оскα նаший ехр гուγብцቀ էλዥዉеξир. Оլ йιжаհоֆօв ጨп ուլዳջωтриψ ኚуб жዱլу озвакет νуփሥ βобеχоնቹко եте ጳቄбጳδасωጯ аዬубрадըщ ጫճусре ձ уроμ ηаմ еկиվυማօб. Е հыጷизιፍዌ ևዌካፍዝσ охоρիμ ե амиቬ ոμէ мунтемуքа քαሾоч ιχቢπиσиժኧб аգе φιդεтехል и троц νехиν ош аслоρፌξ. Вևш. VzAui5p. Rachunek zysków i strat skonstruowany jest w taki sposób, że pokazuje po kolei elementy wpływające na wynik finansowy przedsiębiorstwa. Można powiedzieć, że w pewnym sensie elementy tworzące wynik finansowy ustawione są w kolejności od najbliżej związanych z bezpośrednią działalnością przedsiębiorstwa do tych najbardziej od niej odległych. Wariant kalkulacyjny rachunku zysków i strat pokażemy opisując jak po kolei przedstawione są w nim wyniki na różnych rodzajach działalności. Zysk/strata brutto ze sprzedaży Pozycja „Zysk/strata brutto ze sprzedaży” pokazuje wynik, jaki spółka wypracowała, jeśli weźmie się pod uwagę jedynie przychody i koszty związane bezpośrednio z jej podstawową działalnością. Pozycja ta powstaje jako różnica dwóch wielkości: Przychodów ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów (dla firmy usługowej będą to przychody ze sprzedaży usług) - W tej pozycji wykazuje się wszystkie przychody z sprzedaży związane z podstawową działalnością przedsiębiorstwa. Wyodrębnia się tu dwie podstawowe grupy przychodów: przychody ze sprzedaży produktów i usług przychody ze sprzedaży towarów i materiałów Różnica między powyższymi pozycjami jest taka, że pierwsza pokazuje przychody z dóbr wytworzonych przez spółkę, druga natomiast przychody z działalności handlowej, polegającej na kupnie i następnie odsprzedaży materiałów lub towarów po innej cenie. Koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów - Pozycja ta pokazuje ile kosztowało wytworzenie lub zakup wszystkich sprzedanych przez przedsiębiorstwo dóbr. Ważnym jest aby pamiętać, że zalicza się tu jedynie koszty bezpośrednio związane z wytworzeniem sprzedanej produkcji lub kosztem zakupu sprzedanych towarów. Będą się tu więc zaliczały koszty zużytych materiałów i energii, wynagrodzenie pracowników produkcyjnych, koszty renowacji maszyn itp. Znów, odpowiednio do rozbicia przychodów, koszty podzielone są w sprawozdaniu na: Koszt wytworzenia sprzedanych produktów (usług) Wartość sprzedanych towarów i materiałów Wydzielenie tych dwóch wartości pozwala na ustalenie osbno wyniku na sprzedaży produktów oraz wyniku na sprzedaży towarów i materiałów. Każdy jednak wie, że żadna firma nie może działać bez choć odrobiny administracji. Nie da się produkować, ani świadczyć usług bez zamawiania materiałów, księgowania, przyjmowania zleceń, reklamy i innych działalności nie związanych bezpośrednio z procesem produkcyjnym. Każda firma musi więc, oprócz produkcyjnych, ponosić inne rodzaje kosztów związanych z uzyskaniem przychodów. Opisana powyżej pozycja rachunku wyników nazywana jest przychodem brutto właśnie dlatego, że nie uwzględnia kosztów nie produkcyjnych, a związanych ze sprzedażą. Zysk/strata netto na sprzedaży Aby uzyskać „wynik netto na sprzedaży” od „zysku/straty brutto na sprzedaży” należy odjąć: Koszty sprzedaży - Są to koszty sprzedaży wyrobów gotowych, czyli dodatkowe koszty związane z samym procesem sprzedawania dóbr. Będą to np. koszty utrzymania sieci handlowej, koszty opakowań bezzwrotnych, załadunku, wyładunku, przewozu, reklamy, koszty udziału w targach itp. Koszty ogólnego zarządu - Są to koszty związane z organizacyjnym utrzymaniem przedsiębiorstwa oraz ogólną organizacją produkcji jako całości. Do tych kosztów zalicza się dwie następujące grupy kosztów: Koszty administracyjno-gospodarcze - związane z utrzymaniem zarządu przedsiębiorstwa, takie jak płace pracowników administracji czy koszty biurowe. Koszty ogólno-produkcyjne - czyli takie, których nie da się przypisać bezpośrednio poszczególnym wydziałom. Będą to na przykład koszty utrzymania całego przedsiębiorstwa, takie jak koszty ochrony, koszty sprzątania otoczenia fabryki oraz wszystkie inne koszty produkcji , których przypisanie do konkretnych produktów jest niemożliwe gdyż są one ponoszone ogólnie dla całej fabryki. Odjąwszy koszty sprzedaży i koszty ogólnego zarządu od wyniku brutto na sprzedaży, uzyskujemy wynik netto na sprzedaży, który informuje nas o tym jaki wynik osiągnęło dane przedsiębiorstwo na działalności podstawowej, gdy weźmie się pod uwagę wszystkie koszty niezbędne do wyprodukowania dóbr i ich sprzedaży Zysk/strata z działalności operacyjnej Przedsiębiorstwo oprócz wytwarzania i sprzedawania produktów lub usług, podejmuje wiele innych działalności oraz podlega różnym zdarzeniom gospodarczym, które wpływają na ostateczny wynik finansowy. Takie koszty i przychody wynikają na przykład z faktu, że firma sprzedaje zużyte maszyny, że angażuje się w działalność socjalną, że może podarować różne dobra lub otrzymać darowizny. Dodatkowe koszty mogą być poniesione z powodu nie otrzymania zapłaty za sprzedane towary itp. Takie przychody i koszty, niezwiązane bezpośrednio z podstawową działalnością przedsiębiorstwa, nazywamy kosztami i przychodami operacyjnymi. Szerszą ich listę zamieszczamy poniżej. Dopiero po ich uwzględnieniu, spółka może zobaczyć jaki osiągnęła wynik w danym roku, po włączeniu w kalkulację działalności nieprodukcyjnej. Pozostałe przychody operacyjne - przychody związane jedynie pośrednio z działalnością operacyjną przedsiębiorstwa. W szczególności wymienia się tu: działalność socjalną; zbycie środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych, a także przychody wynikające z utrzymywania i zbycia nieruchomości oraz wartości niematerialnych i prawnych, zaliczanych do inwestycji; odpisanie zobowiązań przedawnionych, umorzonych, nieściągalnych, z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publicznoprawnym nieobciążających kosztów; rozwiązywanie rezerw, z wyjątkiem rezerw związanych z operacjami finansowymi; odpisy aktualizujące wartość aktywów oraz ich korekty, z wyjątkiem odpisów obciążających koszty wytworzenia sprzedanych produktów lub sprzedanych towarów, koszty sprzedaży lub koszty finansowe; otrzymane odszkodowania kary i grzywny - jeżeli spółka otrzyma odszkodowanie, lub inny podmiot zapłaci grzywnę naszej spółce lub inną karę związaną na przykład z zerwaniem kontraktu, spółka wykaże taką kwotę jako przychód; otrzymanie nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny, aktywów, w tym także środków pieniężnych na cele inne niż nabycie lub wytworzenie środków trwałych, środków trwałych w budowie albo wartości niematerialnych i prawnych. Pozostałe koszty operacyjne - koszty związane jedynie pośrednio z działalnością operacyjną jednostki. Są one „odbiciem” przychodów operacyjnych: koszty prowadzonej działalności socjalnej; wartość netto sprzedawanych lub likwidowanych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych - gdy spółka sprzedaje środek trwały, z jednej strony notuje przychód, ale z drugiej musi oddać środek trwały, który w jej księgach posiada jeszcze jakąś wartość; spisanie przedawnionych, umorzonych lub nieściągalnych należności w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych; utworzenie rezerw, z wyjątkiem rezerw związanych z operacjami finansowymi; odpisy aktualizujące wartość środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, zapasów i należności; zapłacone kary, grzywny i odszkodowania; przekazane darowizny. Zysk z działalności gospodarczej Zysk z działalności gospodarczej powstaje po uwzględnieniu: Przychodów finansowych - Jeśli przedsiębiorstwo udzieli pożyczki innym przedsiębiorstwom, może oczekiwać przychodów w postaci odsetek od pożyczki. Przychodem finansowym są również otrzymane dywidendy lub zyski z tytułu różnic kursowych. Kosztów finansowych - Większość przedsiębiorstw ponosi bowiem różne koszty finansowe, takie jak koszty odsetek od kredytów, bądź też koszty związane z niekorzystnymi zmianami kursów walut Zysk z działalności gospodarczej pokazuje jaki wynik osiągnęła spółka przy pomocy wszystkich pozycji, na które ma wpływ Zysk (strata) brutto Istnieją jednak zdarzenia, na które firma nie ma wpływu, a które mogą wywołać znaczne straty, lub też rzadziej zyski. Zdarzeniami takimi będą wszelkiego rodzaju zdarzenia losowe, przykładowo pożary czy powodzie. Zdarzenia te są wyodrębnione w sprawozdaniu finansowym pod pozycją: wynik zdarzeń nadzwyczajnych. Dopiero po ich uwzględnieniu otrzymujemy wynik brutto jaki spółka wypracowała w ciągu roku. Zysk (strata) netto Od zysku brutto odejmujemy jeszcze podatki oraz pozostałe obowiązkowe obciążenia zysku i otrzymujemy zysk netto, którym spółka może dysponować, przeznaczając go na wypłatę dywidendy dla akcjonariuszy lub inwestycje i rozwój firmy. Koszt własny sprzedaży, czyli w skrócie KWS (lub COGS z ang. Cost of Goods Sold) odnosi się do kosztów, które są związane bezpośrednio ze sprzedażą produktów. Ten wskaźnik nazywany jest również kosztem sprzedaży. Co zaliczamy do kosztów własnych sprzedaży? Koszt własny sprzedaży nie obejmuje kosztów stałych, których nie można dokładnie powiązać ze sprzedanymi produktami. To, co można zaliczyć do kosztów stałych, zależy od rodzaju przedsiębiorstwa. Inne elementy jako koszt własny sprzedaży może zaliczyć sklep internetowy, a inne przedsiębiorstwo produkcyjne. Przykładowe elementy, które można wliczyć w KWS w przypadku sklepu: Koszty zakupu produktów. Koszt transportu produktów. Prowizje bezpośrednie dla partnerów, sprzedawców. Koszty pakowania i wysyłki towarów do klienta Przykładowe elementy, które można wliczyć w KWS w przypadku fabryki np. samochodów: Koszt produktów niezbędnych do produkcji (np. części samochodowe) Koszty produkcji (zarówno koszty robocizny, jak i koszty użytkowania sprzętu wykorzystywanego do produkcji). W skrócie do KWS możemy zaliczyć tylko te produkty, prowizje, koszty, które bezpośrednio wiążą się ze sprzedażą. Przykładowo, jeżeli inwestujesz reklamę internetową zł, za które uzyskałeś kliknięć na stronę, a 100 kliknięć przełożyło się na realną sprzedaż (pozyskałeś 100 klientów), to jako koszt własny sprzedaży możesz zaliczyć tylko koszt pozyskania tych 100 kliknięć, które faktycznie zaowocowały sprzedażą. Metody obliczania KWS To, w jaki sposób obliczamy koszt własny sprzedaży, w dużej mierze zależy od tego jaką metodę kalkulacji kosztów magazynowych przybierze firma. Są 3 możliwości: Fifo (First in, first out) — firma sprzedaje najpierw najtańsze produkty, przez to wykorzystując tę metodę dochód netto, rośnie z czasem. Lifo (Last in, first out) — firma sprzedaje najpierw produkty, które kosztują więcej. Przez to dochód netto firmy ma tendencję spadkową. Metoda średnich kosztów — do wyceny sprzedawanych towarów wykorzystuje się średnią cenę wszystkich towarów w magazynie. Ma to efekt wygładzający, dzięki temu wskaźnik KWS nie jest zawyżony przez zakupy, które odbiegają mocno od średniej. Co mówi KWS? Wskaźnik KWS ma również znaczenie dla inwestorów, którzy rozważają zakup akcji firmy. Pozwala on ocenić rentowność firmy, jej skuteczność w kontekście zarządzania pracą oraz dostawami w procesie produkcji. Wskaźnik KWS jest rejestrowany jako koszt biznesowy w rachunku zysków i strat. Pozwala oszacować analitykom i inwestorom, czy też menadżerom wyniki firmy. Wyższe koszty własne sprzedaży wiążą się ze spadkiem dochodu. Odpowiednio zarządzając firmą, można podwyższyć te koszty, w celu płacenia mniejszego podatku dochodowego. To jednak oznacza mniejszy zysk dla akcjonariuszy, dlatego też przedsiębiorstwa starają się utrzymać wskaźnik KWS na rozsądnym poziomie. Manipulacje mogą również występować w drugą stronę — w celu obniżenia kosztów własnych sprzedaży i uzyskania wyższego zysku brutto, żeby spółka wyglądała bardziej atrakcyjnie dla inwestorów. Wiele manipulacji można wykryć poprzez analizę sprawozdań finansowych. Warto obserwować czy nie ma narastających zapasów, np. wzrost zapasów jest szybszy niż przychody. „W kosztach własnych w znacznej mierze znajduje odzwierciedlenie „jakość pracy”.M. Sierpińska Koszty obok przychodów są drugim elementem kształtującym wysokość wyniku finansowego. Analiza kosztów jest jednym z najważniejszych mierników charakteryzujących gospodarność przedsiębiorstwa, gdyż w kosztach własnych znajduje się odzwierciedlenie „jakości pracy” prawie na wszystkich odcinkach jego działalności. Zadaniem analizy kosztów jest dostarczenie szczegółowych informacji o kształtowaniu się kosztów w różnych przekrojach klasyfikacyjnych. Podstawowym celem analizy kosztów jest ustalenie i ocena czynników oddziałujących na poziom, dynamikę i strukturę kosztów, aby wytyczyć kierunki i środki umożliwiające zwiększenie efektywności gospodarowania, poprzez racjonalne wykorzystanie czynników produkcji i systematyczne obniżanie kosztów własnych [6]. Analiza kosztów obejmuje trzy poziomy działalności przedsiębiorstwa z czego największą uwagę należałoby skupić na kosztach podstawowej działalności operacyjnej. W dobrze prosperującym przedsiębiorstwie dynamika przyrostu kosztów produkcji powinna przyrastać wolniej, niż dynamika przyrostu samej produkcji. Podstawowej działalności operacyjnej (podstawowe koszty – pion operacyjny).Pozostałej działalności operacyjnej (pozostałe koszty – pion operacyjny).Działalności finansowej (koszty finansowe – pion finansowy). 1. Koszty podstawowej działalności operacyjnej Na koszty podstawowej działalności operacyjnej składają się koszty zużycia podstawowych czynników produkcji związanych z wytworzeniem produktów, lub wartością sprzedanych towarów (w przedsiębiorstwach handlowych). Koszty te ponoszone są systematycznie w celu realizacji zadań do których przedsiębiorstwo zostało powołane [3]. Na schemacie nr 1 przedstawiono wykorzystanie trzech układów ewidencyjnych kosztów występujących w obu wariantach rachunku zysków i strat. Schemat 1. Układy kosztów w wariancie funkcjonalno-kalkulacyjnym i porównawczym Źródło: opracowanie własne na podstawie: W. Gabrusewicz, Analiza finansowa przedsiębiorstwa – Teoria i zastosowanie, PWE, Warszawa 2014, s. 227. Na koszty podstawowej działalności operacyjnej w wariancie porównawczym rachunku zysków i strat składają się koszty rodzajowe stanowiące jednocześnie koszt własny sprzedaży oraz dwie specyficzne pozycje korygujące poniesione koszty w okresie sprawozdawczym (nie przedstawione na schemacie nr 1). Obie pozycje są związane z kosztami i korygują poniesione w okresie sprawozdawczym koszty rodzajowe. Jednakże w rachunku zysków i strat wykazywane są one w ramach przychodów ze sprzedaży ze znakami przeciwnymi w stosunku do ich związku z poziomem kosztów rodzajowych. Zmiana stanu produktów – spowodowana jest występującą rozbieżnością w czasie pomiędzy momentem osiągnięcia przychodów ze sprzedaży produktów, a momentem poniesienia kosztów związanych z tymi przychodami. W efekcie występują różnice pomiędzy ilością produktów sprzedanych i produktów wytworzonych w danym okresie sprawozdawczym. Pozycja ta doprowadza do zachowania współmierności przychodów i kosztów. Zmiana ta jest ustalana na poziomie kosztów wytworzenia produktów wytworzenia na potrzeby własne jednostki – są to koszty dotyczące produkcji, która nie jest przeznaczona do sprzedaży na zewnątrz. Stanowi ona jedynie przedmiot obrotów wewnętrznych w danej jednostce gospodarczej. Korekta przychodów ze sprzedaży o wartość obrotów wewnętrznych jednostki ma zapewnić równowagę w zamkniętym kręgu kosztowym systemu ewidencyjno-sprawozdawczego jednostki gospodarczej. Nie wpływają one zatem na poziom kosztów rodzajowych, lecz bezpośrednio na przychody ze sprzedaży [5]. Koszty w układzie rodzajowym pozwalają ustalić wzajemne proporcje nakładów pracy żywej i uprzedmiotowionej: koszty materialne (nakłady pracy uprzedmiotowione) obejmujące przede wszystkim koszty zużycia materiałów, energii, maszyn i urządzeń, usług obcych oraz inne koszty materialne; koszty niematerialne (nakłady pracy żywej) obejmujące koszty wynagrodzeń, ubezpieczenia społeczne oraz inne koszty niematerialne. Na podstawie analizy zmiany wskaźników struktury obu pozycji kosztów można określić ogólną orientację o poziomie wyposażenia technicznego i jego zmianach, a także o zakresie powiązań kooperacyjnych, stopniu pracochłonności i materiałochłonności produkcji [1]. Analiza kosztów w układzie rodzajowym dostarcza więc pewne minimum informacji o wielkości kosztów ograniczając się wyłącznie do wskazania zmian w poziomie poszczególnych rodzajów kosztów w relacji do zmian wielkości produkcji. Nie wskazuje natomiast celu, w jakim je poniesiono. Wynika z tego, że analiza ta będzie zaspokajała potrzeby informacyjne wyłącznie jednostek małych prowadzących jednorodną działalność. Dlatego, w celu istotnego zwiększenia zakresu otrzymywanych informacji o kosztach, a przede wszystkim o możliwości wykazania związku tych kosztów z celem (produktem, usługą) dla osiągnięcia którego zostały one poniesione. Obok analizy rodzajowego układu kosztów wykorzystuje się powszechnie układ kalkulacyjny kosztów [6] przedstawiony na schemacie nr 1. Na koszty podstawowej działalności operacyjnej w wariancie kalkulacyjnym składają się koszty bezpośrednie oraz koszty pośrednie (patrz schemat nr 2). bezpośredni koszt wytworzenia tworzą koszty materiałów bezpośrednich, płac bezpośrednich i innych kosztów bezpośrednio związanych z procesem produkcji, usługi,techniczny koszt wytworzenia jest sumą kosztów bezpośrednich i kosztów wydziałowych. Dla celów sprawozdawczych do wyceny produktów zakres technicznego kosztu wytworzenia został określony w art. 28 pkt 3 ustawy o rachunkowości. Jest on również sumą kosztów bezpośrednich i uzasadnioną częścią kosztów wydziałowych pośrednio związanych z wytworzeniem danego produktu, usługi. Techniczny koszt wytworzenia produktów jest ustalany w wyniku procedury kalkulacji (patrz schemat nr 2). Kalkulację tę przeprowadza się stosując odpowiednie metody obliczeniowe. Najczęściej stosowane to kalkulacja podziałowa i kalkulacja doliczeniowa [5].całkowity koszt wytworzenia będący sumą technicznego kosztu wytworzenia i wartością kosztów zarządu,koszt własny sprzedaży będący sumą całkowitego kosztu wytworzenia i wartością kosztów sprzedaży. Będący jednocześnie sumą łącznych kosztów bezpośrednich i pośrednich [2]. Schemat 2. Podział kosztów w układzie kalkulacyjnym Źródło: Opracowanie własne na podstawie: W. Gabrusewicz, Analiza finansowa przedsiębiorstwa – Teoria i zastosowanie, PWE, Warszawa 2014, s 227. Koszt wytworzenia produktów (UoR art. 28 pkt 3). obejmuje koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu. Koszty bezpośrednie obejmują wartość zużytych materiałów bezpośrednich, koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją i inne koszty poniesione w związku z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje w dniu wyceny. Do uzasadnionej, odpowiedniej do okresu wytwarzania produktu, części kosztów pośrednich zalicza się zmienne pośrednie koszty produkcji oraz tę część stałych, pośrednich kosztów produkcji, które odpowiadają poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych. Za normalny poziom wykorzystania zdolności produkcyjnych uznaje się przeciętną, zgodną z oczekiwaniami w typowych warunkach, wielkość produkcji za daną liczbę okresów lub sezonów, przy uwzględnieniu planowych remontów. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie kosztu wytworzenia produktu, jego wyceny dokonuje się według ceny sprzedaży netto takiego samego lub podobnego produktu, pomniejszonej o przeciętnie osiągany przy sprzedaży produktów zysk brutto ze sprzedaży, a w przypadku produktu w toku – także z uwzględnieniem stopnia jego przetworzenia. Do kosztów wytworzenia produktu nie zalicza się kosztów: będących konsekwencją niewykorzystanych zdolności produkcyjnych i strat produkcyjnych; ogólnego zarządu, które nie są związane z doprowadzaniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje na dzień wyceny; magazynowania wyrobów gotowych i półproduktów, chyba że poniesienie tych kosztów jest niezbędne w procesie produkcji; kosztów sprzedaży produktów. Koszty te wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione. Techniczny koszt wytworzenia produktów w okresie sprawozdawczym rozliczany jest pomiędzy produkty sprzedane i zapas produktów. Koszt wytworzenia produktów sprzedanych jest wykazywany w rachunku zysków i strat, a zapas produktów niesprzedanych wyceniany po koszcie wytworzenia jest wykazywany w bilansie. Wartość sprzedanych towarów i materiałów stanowi pewną, odrębną pozycje kosztów w obu wariantach rachunku zysków i strat (porównawczym i kalkulacyjnym) zaliczaną do kosztów podstawowej działalności operacyjnej i stanowiącą koszty ich pozyskania. Wartość tę ustala się według cen nabycia lub cen zakupu, w zależności od przyjętych przez jednostkę zasad wyceny [5]. 2. Pozostałe koszty operacyjne Zgodnie z art. 3 pkt 32 ustawy o rachunkowości przez pozostałe koszty operacyjne rozumie się koszty związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki. Ich związek z tą działalnością jest nieregularny. W szczególności są to koszty związane z: wartość netto sprzedanych lub likwidowanych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, koszty ponoszone ze sprzedażą lub likwidacją, niezawinione niedobory aktywów trwałych lub obrotowych, odpisy aktualizujące wartość należności, rezerwy na przewidywane zobowiązania i straty, przekazane darowizny, odpisy z tytułu trwałej utraty wartości zapasów, środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych, odpisanie należności przedawnionych, umorzonych, nieściągalnych, zapłacone kary, grzywny, koszty postępowania spornego, koszty zaniechanej lub niepodjętej produkcji, odpisy umorzeniowe wartości firmy [4]. 3. Koszty finansowe Koszty finansowe są to koszty ponoszone przez przedsiębiorstwo w związku z prowadzoną działalnością finansową. Należy do nich zaliczyć przede wszystkim: odsetki i prowizje od kredytów i pożyczek, wartość ewidencyjną zbywanych inwestycji, koszty prowizji przy sprzedaży papierów wartościowych, płacone dyskonto wekslowe, ujemne różnice kursowe, wartość księgową wniesionego aportu (inwestycje, należności), naliczone odsetki od obligacji własnych, odpisy aktualizujące wartość inwestycji, naliczone przez kontrahentów odsetki [4], dopłaty z tytułu udziału w innych jednostkach, utworzenie rezerwy na przewidywane zobowiązania w związku z dokonywanymi operacjami finansowymi [5]. Zakres wstępnej analizy kosztów „Koszty stały się strategicznym czynnikiem sukcesu.”S. Sojak 1. Analiza wartości bezwzględnych Punktem wyjściowym jest analiza kształtowania się bezwzględnych wielkości kosztów w rozpatrywanym okresie, ustalenie zmian w stosunku do okresów poprzednich oraz określenie czynników determinujących te zmiany. Kluczową rolę w tej analizie będzie odgrywała podstawowa działalność operacyjna – sprzedaż. W tym obszarze należałoby szukać zachodzących zmian zarówno pozytywnych i negatywnych. Im więcej informacji zostanie ustalone, tym interpretacja otrzymanych wyników będzie miała większą wartość poznawczą. Dane sprawozdawcze można porównywać w trzech płaszczyznach: w pionie – w konfrontacji z innymi pozycjami kosztów,w poziomie – na przestrzeni kolejnych okresów sprawozdawczych,zgłębiając poszczególne pozycje sprawozdania. Sposób wyliczenia …» 2. Analiza wartości względnych Równolegle z analizą wartości bezwzględnych warto wspomagać się względną (procentową – dynamiczną) analizą zmian zachodzących pomiędzy danymi sprawozdawczymi. Nie zawsze otrzymane dane liczbowe dość ostro identyfikują problem, lub nakreślają jego skalę. W tym wypadku otrzymane wyniki zmian procentowych pomagają w porównaniu zachodzących zmian wartości w pozycjach, gdzie porównanie wartości bezwzględnych nie przynosi żadnej wartości poznawczej z uwagi na dużą różnicę skali (np. wartościowa zmiana kosztów wytworzenia i koszty ogólnego zarządu). Jednakże, zdarza się, że narzędzie to prowadzi w ślepą uliczkę, gdyż wskazuje na duże procentowe zmiany w danej pozycji sprawozdawczej, a ich wartościowa zmiana bezwzględna jest niewielka i stanowi jedynie nikły wartościowy udział w całości kosztów. Sytuacje te występują przede wszystkim w obszarze działalności pozostałej i finansowej. Analizę dynamiki zmian w wartościach procentowych można również przeprowadzać w trzech płaszczyznach: w pionie – w konfrontacji z dynamiką innych pozycji kosztów,w poziomie – na przestrzeni dynamiki zmian w kolejnych okresach sprawozdawczych,zgłębiając dynamikę zmian poszczególnych pozycji sprawozdania. Sposób wyliczenia …» 3. Analiza strukturalna W przypadkach dużych wartościowych zmian i rozstępów danych wejściowych, lub bardzo niskiej bazy warto jest wspomóc się analizą struktury i zmian strukturalnych zachodzących w obszarze struktury całości kosztów, lub ich fragmentów. Najważniejsze pozycje sprawozdawcze, to te, które zawierają największy strukturalny udział w całości. Analizę struktury danych sprawozdawczych również można rozpatrywać w trzech płaszczyznach: w pionie – analizując strukturę ogólnej wartości kosztów z całej działalności przedsiębiorstwa,w poziomie – na przestrzeni kolejnych okresów sprawozdawczych i zachodzących w nich zmian strukturalnych,zgłębiając poszczególne pozycje kosztów tworzące mniejsze grupy strukturalne. Sposób wyliczenia …» Więcej na temat wstępnej analizy sprawozdania finansowego na stronie: Analiza sprawozdania finansowego …» Pogłębieniem i uzupełnieniem wstępnej analizy kosztów jest: zespół wskaźników kosztochłonności przychodów …»rachunek kosztów …» Uwaga Wszystkie treści zawarte w niniejszej witrynie mają wyłącznie charakter informacyjny. A wszelkie decyzje podjęte na podstawie tych treści podejmowane będą wyłącznie na odpowiedzialność Użytkownika. Przed przystąpieniem do użytkowania zapoznaj się z Regulaminem. Będę wdzięczny za wszelkie komentarze, a zwłaszcza krytyczne uwagi i sugestie Użytkowników dotyczące treści zawartych w niniejszej witrynie. Mam świadomość pewnego stopnia ich ogólności i niedoskonałości, lecz żywię głęboką nadzieję, że spotkam się ze zrozumieniem i życzliwością Użytkowników, których pozytywna reakcja jest źródłem mojej największej satysfakcji. Bibliografia [1] Zob. L. Bednarski, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 2007, s. 140.[2] Zob. W. Gabrusewicz, Analiza finansowa przedsiębiorstwa – Teoria i zastosowanie, PWE, Warszawa 2014, s. 218 – 227.[3] D. Wędzki, Analiza wskaźnikowa sprawozdania finansowego, Oficyna a Wolters Kluwer business, Kraków 2009, s. 174.[4] Rachunkowość finansowa z uwzględnieniem MSSF, redaktor naukowy Z. Messner, PWN, Warszawa 2007, s. 419-421.[5] E. Nowak E., Analiza sprawozdań finansowych, PWE, Warszawa 2014, s. 132-136; Zob. S. Sojak, Rachunkowość zarządcza i rachunek kosztów, tom 1, Dom Organizatora, Toruń 2015, s. 68.[6] Zob. M. Sierpińska, T. Jachna, Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych, PWN Warszawa 2004, s. 68 – 69; 236 – 239; E. Nowak, Analiza sprawozdań finansowych, PWE Warszawa 2014, s. 57-60.[7] Zob. E. Nowak, Wierzbiński M., Rachunek kosztów Modele i zastosowania, PWE, Warszawa 2010, s. 37; 44. W artykule omawiam rozliczenia międzyokresowe bierne. Jeżeli poza RMK biernymi interesują Cię również RMK czynne, możesz pobrać darmowy ebook oraz kalkulator w Excelu. Kalkulator wyliczy i zaksięguje za Ciebie rozliczenia międzyokresowe czynne, w zależności od przyjętej ewidencji kosztów. Przechodzę do pobrania ebooka i kalkulatora. Spis treści: Rozliczenia międzyokresowe bierne w prawie bilansowymRozliczenia międzyokresowe bierne, a zasady rachunkowościEwidencja rozliczeń międzyokresowych Rozliczenia międzyokresowe bierne przy ewidencji kosztów w zespole Rozliczenia międzyokresowe bierne przy ewidencji kosztów w zespole Rozliczenia międzyokresowe bierne przy ewidencji kosztów w zespołach 4 i 5RMK bierne – uproszczenia dla jednostek miro i małychRozliczenia międzyokresowe bierne, a prawo podatkowe Rozliczenia międzyokresowe bierne w prawie bilansowym Podział RMK biernych Bierne rozliczenia międzyokresowe możemy podzielić na: 1) RMK bierne będące jednocześnie rezerwami,2) Pozostałe RMK bierne (niebędące rezerwami), tj. a) koszty wykonania niezakończonych umów o usługi, w tym budowlane oraz b) zobowiązania wynikające z przyjętych przez jednostkę niefakturowanych dostaw i usług. W punkcie 1 mowa jest o tych RMK biernych, które są jednocześnie rezerwami związanymi bezpośrednio z działalnością operacyjną, a więc z wytwarzaniem, sprzedażą (handlem) i fazą posprzedażną, a także ogólnym zarządem. Rezerwy z kolei, to zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne. I to te rozliczenia bierną są przedmiotem tego artykułu. Rozliczenia międzyokresowe bierne wymienione w punkcie 2a są przedmiotem Krajowego Standardu Rachunkowości nr 3, a wymienione w punkcie 2b to zobowiązania wykazywane w bilansie pod pozycją zobowiązań z tytułu dostaw i usług i to także wtedy, gdy ustalenie przez jednostkę dokładnej ilości i/lub ceny dostawy/usługi może wymagać szacunków. RMK bierne, a rezerwy W tym miejscu warto wskazać jeszcze różnicę pomiędzy RMK biernymi będącymi rezerwami, a rezerwami. Rezerwy dzielimy na 2 rodzaje: 1) rozliczenia międzyokresowe bierne, które dotyczą podstawowej działalności operacyjnej jednostki (np. rezerwa na naprawy gwarancyjne, rezerwa na odprawy emerytalne) oraz2) rezerwy klasyczne, które dotyczą pozostałej działalności operacyjnej oraz działalności finansowej jednostki (rezerwa na koszty postępowania sądowego, rezerwa na udzielone poręczenia, w których ryzyko wypłaty jest prawdopodobne). RMK bierne w ustawie o rachunkowości Zgodnie z ustawą o rachunkowości biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się w wysokości prawdopodobnych zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy, wynikających w szczególności: 1) ze świadczeń wykonanych na rzecz jednostki przez jej kontrahentów, a kwotę zobowiązania można oszacować w sposób wiarygodny, 2) z obowiązku wykonania, związanych z bieżącą działalnością, przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych, a także przyszłych świadczeń wobec nieznanych osób, mimo że data powstania zobowiązania nie jest jeszcze znana, w tym z tytułu napraw gwarancyjnych i rękojmi za sprzedane produkty długotrwałego użytku (w bilansie wykazane jako rezerwy na zobowiązania). Zobowiązania ujęte jako bierne rozliczenia międzyokresowe i zasady ustalania ich wysokości powinny wynikać z uznanych zwyczajów handlowych. RMK bierne przedstawia się w ujęciu długoterminowym (powyżej 12 miesięcy od dnia bilansowego) oraz w ujęciu krótkoterminowym (poniżej 12 miesięcy od dnia bilansowego). Rozliczenia międzyokresowe bierne, a zasady rachunkowości Konieczność tworzenia rozliczeń międzyokresowych wynika przede wszystkim z: 1) zasady memoriału oraz 2) zasady współmierności przychodów i kosztów. Zasada memoriału Zasada memoriału nakazuje (w odniesieniu do RMK biernych) ujęcie wszystkich kosztów w roku obrotowym, którego te koszty dotyczą. Dlatego tworząc, np. rezerwę na naprawy gwarancyjne (która zaliczana jest do rozliczeń międzyokresowych biernych), koszty, zgodnie z prawem bilansowym, uwzględniamy w roku sprzedaży towarów czy produktów, a nie w roku, w którym te naprawy faktycznie zostaną dokonane, a koszty poniesione. Przykład W roku 20XX sprzedano produkty o wartości zł. Jednostka szacuje, że średnio 2% sprzedanych produktów podlega reklamacjom w ramach udzielonych gwarancji na okres 12 miesięcy. W roku 20XX+1 poniesiono koszty napraw gwarancyjnych w wysokości zł netto (23% VAT). Zgodnie z zasadą memoriału, rezerwę na naprawy gwarancyjne tworzymy już w roku 20XX na podstawie wartości szacunkowych, gdyż koszty te są związane z osiągniętym przychodem w roku 20XX. Wysokość rezerwy na naprawy gwarancyjne możemy obliczyć jako wartość sprzedaży przemnożoną przez szacowany procent dokonywanych zwrotów (sposób obliczania rezerw powinien zostać uwzględniony w polityce rachunkowości jednostki). W przytoczonym przykładzie rezerwa na naprawy gwarancyjne odniesiona w koszty wyniesie: zł * 2% = zł. Rok 20XX: koszty -> zł Rok 20XX+1: wykorzystanie rezerwy na zł + koszty (nadwyżka) -> zł Zasada współmierności przychodów i kosztów Zasada współmierności przychodów i kosztów nakazuje (w odniesieniu do RMK biernych) ujmowanie w pasywach tych kosztów, które przypadają na bieżący okres sprawozdawczy, ale nie zostały jeszcze poniesione. Dlatego tworząc, np. rezerwę na naprawy gwarancyjne (która zaliczana jest do rozliczeń międzyokresowych biernych), zawiązujemy ją i wykazujemy w pasywach bilansu w roku sprzedaży towarów czy produktów, a nie w roku, w którym te naprawy faktycznie zostaną dokonane, a koszty poniesione. Przykład (Ten sam przykład co powyżej) W roku 20XX sprzedano produkty o wartości zł. Jednostka szacuje, że średnio 2% sprzedanych produktów podlega reklamacjom w ramach udzielonych gwarancji na okres 12 miesięcy. W roku 20XX+1 poniesiono koszty napraw gwarancyjnych w wysokości zł netto (23% VAT). Zgodnie z zasadą współmierności przychodów i kosztów jednostka już w roku 20XX powinna utworzyć rezerwę na naprawy gwarancyjne i wykazać ją w pasywach bilansu, gdyż koszty dotyczą roku 20XX, mimo iż ich poniesienie przypada na rok 20XX+1. W przytoczonym przykładzie rezerwa na naprawy gwarancyjne odniesiona w pasywa bilansu wyniesie: zł * 2% = zł. Rok 20XX: pasywa-> zł Rok 20XX+1: wykorzystanie rezerwy na zł: pasywa -> 0 zł Ewidencja rozliczeń międzyokresowych biernych Rozliczenia międzyokresowe bierne – metody ewidencji Czas na to, co wszyscy lubią najbardziej, czyli przykłady księgowania. Rozliczenia międzyokresowe bierne można księgować w różny sposób. Zależy to od przyjętej ewidencji kosztów (tylko 4, tylko 5 bądź na 4 i 5) oraz od stosowania (lub niestosowania) uproszczeń. Naturalnie należy pamiętać, że wybór odpowiedniej metody, kierownik jednostki zapisuje w polityce rachunkowości, a wybraną metodę należy stosować przez cały rok obrotowy (zgodnie z zasadą ciągłości). Możemy wyodrębnić ewidencję RMK biernych: 1) przy ewidencji kosztów w zespole 4,2) przy ewidencji kosztów w zespole 5,3) przy ewidencji kosztów w zespołach 4 i 5, Przeanalizujemy ewidencję przytoczonego wcześniej przykładu w zależności od zastosowanej metody oraz wpływ tej metody na bilans, oraz rachunek zysków i strat. Przykład W roku 20XX sprzedano produkty o wartości zł. Jednostka szacuje, że średnio 2% sprzedanych produktów podlega reklamacjom w ramach udzielonych gwarancji na okres 12 miesięcy. W roku 20XX+1 poniesiono koszty napraw gwarancyjnych w wysokości zł netto (23% VAT). Podzielmy go na następujące operacje gospodarcze: 1) 20XX: Utworzono rezerwę na naprawy gwarancyjne (rozliczenia międzyokresowe bierne): zł * 2% = zł 2) 20XX+1: Otrzymano fakturę potwierdzającą poniesienie kosztów napraw (usługa obca):netto: zł, VAT: zł, brutto: zł Rozliczenia międzyokresowe bierne przy ewidencji kosztów w zespole 4 Standardowe księgowanie RMK biernych wyłącznie w zespole 4, zakłada jednoczesne stosowanie konta „490 – Rozliczenie kosztów rodzajowych”. Taka forma ewidencji będzie miała wpływ na zmianę stanu produktów w wariancie porównawczym rachunku zysków i strat. 1) 20XX: Utworzono rezerwę na naprawy gwarancyjne (rozliczenia międzyokresowe bierne): zł * 2% = zł Wn „490 – Rozliczenie kosztów rodzajowych” „Rozliczenia międzyokresowe bierne” Ewidencja kosztów odbywa się wyłącznie w układzie rodzajowym. Dlatego też, przy końcoworocznych przeksięgowaniach konto „Rozliczenie kosztów rodzajowych” przenosimy na konto „Wynik finansowy”. W rachunku zysków i strat zauważymy wpływ tej operacji na zmianę stanu produktów za pomocą konta „Rozliczenie kosztów rodzajowych”. Zmianę stanu produktów wykazujemy w przychodach ze znakiem „-”, czyli pojawi się strata. W pasywach zobaczymy z kolei zwiększenie pozycji „Rezerwy na zobowiązania”. 2) 20XX+1: Otrzymano fakturę potwierdzającą poniesienie kosztów napraw (usługa obca):netto: zł, VAT: zł, brutto: zł Wn „4 – Usługi obce” Wn „VAT naliczony” „Rozrachunki z dostawcami” 3) 20XX+1: Rozliczono rezerwę (wykorzystana rezerwa zł)Wn „Rozliczenia międzyokresowe bierne” „490 – Rozliczenie kosztów rodzajowych” Ewidencja kosztów odbywa się wyłącznie w układzie rodzajowym. Dlatego też, przy końcoworocznych przeksięgowaniach konta „Rozliczenie kosztów rodzajowych” oraz „Usługi obce” są przenoszone na konto „Wynik finansowy”. Realnie poniesione koszty w roku 20XX+1 były większe niż przyjęty w roku 20XX szacunek. Rozwiązanie niedoszacowanego RMK biernego wpłynie na wynik finansowy jednostki w kwocie tego niedoszacowania. W rachunku zysków i strat zobaczymy z jednej strony koszty działalności operacyjnej w kwocie poniesionego kosztu ( z drugiej strony zmianę stanu produktów w kwocie wykorzystanej rezerwy ( W związku z tym na wyniku finansowym pojawi się strata w wysokości zł (kwota niedoszacowanej rezerwy z poprzedniego roku). Jednocześnie z bilansu znikną rezerwy (pasywa 0 zł). Rozliczenia międzyokresowe bierne przy ewidencji kosztów w zespole 4 – bez wpływu na zmianę stanu produktów Powyższa metoda zakłada, że jednostka prowadząca ewidencję kosztów wyłącznie w układzie rodzajowym stosuje konto „490”. Jednak w praktyce, wiele programów księgowych przy otwieraniu nowego roku czy zakładaniu nowej firmy, daje jednostce wybór, czy ewidencja wyłącznie na 4 będzie odbywała się z udziałem konta 490, czy bez jego udziału. Jeżeli wybierzemy brak konta 490, to w jaki sposób powinniśmy tworzyć rozliczenia międzyokresowe bierne? Moim zdaniem efekt w RZiS oraz w bilansie powinien zostać niezachwiany. Żeby to osiągnąć, można zastosować następującą ewidencję: 1) 20XX: Utworzono rezerwę na naprawy gwarancyjne (rozliczenia międzyokresowe bierne) zł * 2% = zł Wn „4 – Usługi obce” „Rozliczenia międzyokresowe bierne” 2) 20XX+1: Otrzymano fakturę potwierdzającą poniesienie kosztów napraw (usługa obca):netto: zł, VAT: zł, brutto: zł Wn ” Rozliczenia międzyokresowe bierne” Wn „VAT naliczony” „Rozrachunki z dostawcami” 3) 20XX+1: Doksięgowanie poniesionego kosztuWn „4 – Uslugi obce” „Rozliczenia międzyokresowe bierne” Rozliczenia międzyokresowe bierne przy ewidencji kosztów w zespole 5 1) 20XX: Utworzono rezerwę na naprawy gwarancyjne (rozliczenia międzyokresowe bierne) zł * 2% = zł Wn „5 – Koszty sprzedaży” „Rozliczenia międzyokresowe bierne” Ewidencja kosztów odbywa się wyłącznie w układzie kalkulacyjnym, dlatego też, przy końcoworocznych przeksięgowaniach konto „Koszty sprzedaży” zostaje przeniesione na konto „Wynik finansowy”. Koszty napraw gwarancyjnych zostaną wykazane w rachunku zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym jako koszty sprzedaży oraz w bilansie jako zwiększenie pasywów (rezerwy na zobowiązania). 2) 20XX+1: Otrzymano fakturę potwierdzającą poniesienie kosztów napraw (usługa obca):netto: zł, VAT: zł, brutto: zł Wn ” Rozliczenia międzyokresowe bierne” Wn „VAT naliczony” „Rozrachunki z dostawcami” 3) 20XX+1: Doksięgowanie poniesionego kosztuWn „5 – Koszty sprzedaży” „Rozliczenia międzyokresowe bierne” Ewidencja kosztów odbywa się wyłącznie w układzie kalkulacyjnym, dlatego też, przy końcoworocznych przeksięgowaniach konto „Koszty sprzedaży” zostaje przeniesione na konto „Wynik finansowy”. Realnie poniesione koszty w roku 20XX+1 były większe niż przyjęty w roku 20XX szacunek. Rozwiązanie niedoszacowanego RMK biernego wpłynie na wynik finansowy jednostki w kwocie tego niedoszacowania. W rachunku zysków i strat zobaczymy koszty działalności operacyjnej w kwocie W związku z tym na wyniku finansowym pojawi się strata w wysokości zł (kwota niedoszacowanej rezerwy z poprzedniego roku). Jednocześnie z bilansu znikną rezerwy (pasywa 0 zł). Rozliczenia międzyokresowe bierne przy ewidencji kosztów w zespołach 4 i 5 Standardowa ewidencji rozliczeń międzyokresowych biernych przy ewidencji kosztów w zespołach 4 i 5 charakteryzuje się jej wpływem na zmianę stanu produktów (przy sporządzaniu RZiS w wariancie porównawczym). Tę formę ewidencji przedstawię jako pierwszą. 1) 20XX: Utworzono rezerwę na naprawy gwarancyjne (rozliczenia międzyokresowe bierne) zł * 2% = zł Wn „5 – Koszty sprzedaży” „Rozliczenia międzyokresowe bierne” Wariant 1 -> RZiS sporządzany w wariancie porównawczym Ewidencja kosztów odbywa się w układzie rodzajowym i kalkulacyjnym, a RZiS sporządzany jest w wariancie porównawczym, dlatego też, przy końcoworocznych przeksięgowaniach konto „Koszty sprzedaży” zostaje przeniesione na konto „Rozliczenie kosztów rodzajowych”, na którym ustalana jest zmiana stanu produktów. Następnie konto „Rozliczenie kosztów rodzajowych” przenoszone jest na konto „Wynik finansowy”. Taka forma księgowania RMK, przy jednoczesnym sporządzaniu RZiS w wariancie porównawczym, wpływa na zmianę stanu produktów. W związku z tym w RZiS zobaczymy zmianę stanu produktów w kwocie zł. Zmianę stanu produktów należy wykazać w przychodach ze znakiem “-”, czyli pojawi się strata. Wariant 2 -> RZiS sporządzany w wariancie kalkulacyjnym Ewidencja kosztów odbywa się w układzie rodzajowym i kalkulacyjnym, a RZiS sporządzany jest w wariancie kalkulacyjnym, dlatego też, przy końcoworocznych przeksięgowaniach konto „Koszty sprzedaży” zostaje przeniesione na konto „Wynik finansowy”. W przypadku wyboru RZiS w wariancie kalkulacyjnym kwotę zł należy wykazać w pozycji „Koszty sprzedaży”, co wpłynie na zmniejszenie wyniku finansowego. Niezależnie od wybranego wariantu RZiS, wynik finansowy będzie taki sam i wyniesie zł. W pasywach zobaczymy także zwiększenie pozycji „Rezerwy na zobowiązania”. Bilans w roku 20XX: 2) 20XX+1: Otrzymano fakturę potwierdzającą poniesienie kosztów napraw (usługa obca):netto: zł, VAT: zł, brutto: zł Wn ” 4 – Usługi obce” Wn „VAT naliczony” „Rozrachunki z dostawcami” 3) 20XX+1: Wykorzystanie rezerwy i doksięgowanie poniesionego kosztu:Wn „Rozliczenia międzyokresowe bierne” „5 – Koszty sprzedaży” „490 – Rozliczenie kosztów rodzajowych” Wariant 1 -> RZiS sporządzany w wariancie porównawczym Ewidencja kosztów odbywa się w układzie rodzajowym i kalkulacyjnym, a RZiS sporządzany jest w wariancie porównawczym. Dlatego też, przy końcoworocznych przeksięgowaniach konto „Usługi obce” zostaje przeniesione bezpośrednio na konto „Wynik finansowy”, natomiast konto „Koszty sprzedaży” zostaje przeniesione na konto „Rozliczenie kosztów rodzajowych”, na którym ustalana jest zmiana stanu produktów. Następnie konto „Rozliczenie kosztów rodzajowych” przenoszone jest na konto „Wynik finansowy”. Realnie poniesione koszty w roku 20XX+1 były większe niż przyjęty w roku 20XX szacunek. Rozwiązanie niedoszacowanego RMK biernego wpłynie na wynik finansowy jednostki w kwocie tego niedoszacowania. W rachunku zysków i strat zobaczymy koszty działalności operacyjnej w kwocie poniesionego kosztu ( oraz zmianę stanu produktów w kwocie wykorzystanej rezerwy ( W związku z tym na wyniku finansowym pojawi się strata w wysokości zł (kwota niedoszacowanej rezerwy z poprzedniego roku). Jednocześnie z bilansu znikną rezerwy (pasywa 0 zł). Wariant 2 -> RZiS sporządzany w wariancie kalkulacyjnym Ewidencja kosztów odbywa się w układzie rodzajowym i kalkulacyjnym, a RZiS sporządzany jest w wariancie kalkulacyjnym, dlatego też, przy końcoworocznych przeksięgowaniach konto „Usługi obce” zostaje przeksięgowane na konto „490 – Rozliczenie kosztów rodzajowych”, dzięki czemu zespół „4” zostaje rozliczony i nie wpływa na wynik finansowy. Z kolei konto „Koszty sprzedaży” zostaje przeniesione na konto „Wynik finansowy”. W przypadku wyboru RZiS w wariancie kalkulacyjnym kwotę zł należy wykazać w pozycji „Koszty sprzedaży”, co wpłynie na zmniejszenie wyniku finansowego. Niezależnie od wybranego wariantu RZiS, wynik finansowy będzie taki sam i wyniesie zł, a z bilansu zniknie pozycja rezerw. Bilans w roku 20XX+1: Rozliczenia międzyokresowe bierne przy ewidencji kosztów w zespołach 4 i 5 – bez wpływu na zmianę stanu produktów Opisana powyżej metoda ewidencji RMK biernych przy kosztach rejestrowanych w układzie rodzajowym i kalkulacyjnym zakłada jej wpływ na zmianę stanu produktów przy wariancie porównawczym RZiS. Czy da się jednak przeprowadzić ewidencję w taki sposób, aby nie wpływała ona na zmianę stanu produktów? Żeby osiągnąć taki efekt, można zastosować następującą ewidencję: 1) 20XX: Utworzono rezerwę na naprawy gwarancyjne (rozliczenia międzyokresowe bierne) zł * 2% = zł Wn „4 – Usługi obce” „490 – Rozliczenie kosztów rodzajowych” „5 – Koszty sprzedaży” Ma „Rozliczenia międzyokresowe bierne” 2) 20XX+1: Otrzymano fakturę potwierdzającą poniesienie kosztów napraw (usługa obca):netto: zł, VAT: zł, brutto: zł Wn ” Rozliczenia międzyokresowe bierne” Wn „VAT naliczony” „Rozrachunki z dostawcami” 3) 20XX+1: Doksięgowanie poniesionego kosztu:Wn „4 – Uslugi obce” „490 – Rozliczenie kosztów rodzajowych” Wn „5 – Koszty sprzedaży” Ma „Rozliczenia międzyokresowe bierne” Rozliczenia międzyokresowe bierne – uproszczenia dla jednostek miro i małych Zgodnie z ustawą o rachunkowości jednostki mikro oraz małe mogą stosować pewne uproszczenia. W przypadku RMK biernych, takie podmioty mogą zrezygnować z ich tworzenia, jeżeli dotyczą one przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych. Wyłączenie dotyczy tylko wymienionych rozliczeń międzyokresowych. Oznacza to, że utworzenie podanej w przykładzie rezerwy na naprawy gwarancyjne powinniśmy poddać analizie również w przypadku jednostek mikro i małych. Jednakże przepisu o zastosowaniu uproszczeń nie stosuje się do spółek kapitałowych, spółek komandytowo-akcyjnych i spółek jawnych lub komandytowych, których wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej. Rozliczenia międzyokresowe bierne, a prawo podatkowe Jednostki prowadzące pełne księgi rachunkowe muszą stosować prawo bilansowe. Są one zobligowane do tworzenia rozliczeń międzyokresowych biernych. Jednakże prawo podatkowe wyłącza z kosztów uzyskania przychodów bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, gdyż dotyczą one kosztów jeszcze nieponiesionych. Dniem poniesienia kosztu jest dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanego dowodu. Nie dotyczy to jednak rezerw i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów. Wobec tego rozliczenia międzyokresowe kosztów kwalifikujemy do kosztów podatkowych dopiero w momencie ich poniesienia. Do tego czasu koszty rozliczeń międzyokresowych biernych pozostają niepodatkowe, co należy wyodrębnić w ewidencji analitycznej lub pozabilansowej. Podsumowanie Mam nadzieję, że po lekturze tego artykułu zasady tworzenia oraz ewidencji rozliczeń międzyokresowych biernych są dla Ciebie przejrzyste i zrozumiałe. Zapamiętaj, że RMK bierne tworzy się na koszty podstawowej działalności operacyjnej. Sposób ich ewidencji zależy przede wszystkim od zapisów polityki rachunkowości, która to z kolei zależy od: Stosowanych przez jednostkę uproszczeń orazMetody ewidencji kosztów podstawowej działalności operacyjnej. Jeżeli interesują Cię także rozliczenia międzyokresowe czynne, pobierz darmowy ebook oraz kalkulator w Excelu, który wyliczy i zaksięguje za Ciebie rozliczenia międzyokresowe czynne w zależności od przyjętej ewidencji kosztów. Przechodzę do pobrania ebooka i kalkulatora.

koszty handlowe w wariancie kalkulacyjnym